Ύλη και Μεταφράσεις, ΛΦΙ 125 Λατινική Γλώσσα Ι – Ασκήσεις, με διδάσκουσα την Χρ.Τσίτσιου

 

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ

 

 

Οι φοιτητές/-τριες θα εξεταστούν σε θέματα γραμματικής, σύνταξης και μετάφρασης της Λατινικής με βάση τα ακόλουθα κείμενα (ακολουθείται η σειρά εμφάνισης των κειμένων στο σχετικό corpus):

Marcus Porcius Cato, De agri cultura Praef. 1-4

Marcus Porcius Cato, De agri cultura 2.1-2

Marcus Porcius Cato, De agri cultura 143.1

Publius Vergilius Maro, Aeneis 6.847-853

Quintus Horatius Flaccus, Carmina 1.11

Titus Livius, Ab urbe condita Praefatio 11-12

Titus Maccius Plautus, Aulularia (Prologus, 1-14, 23-39)

Cornelius Nepos, Vitae prol. 1-4, 5-6

Marcus Tullius Cicero, Pro Archia poeta 4-5

Titus Livius, Ab urbe condita 1.1.1-11

Gaius Suetonius Tranquillus, Divus Iulius 81-82

Υπενθυμίζεται ότι θα πρέπει επίσης να γνωρίζουν το λεξιλόγιο και τη γραμματική και όλων των υπόλοιπων κειμένων του corpus.

Ενδεικτικές μεταφράσεις των διδαγμένων κειμένων[1]:

Ι. Marcus Porcius Cato, De agri cultura Praef. 1-4

Oι πρόγονοί μας έτσι το είχαν κι έτσι το θέσπισαν στους νόμους τους: να καταδικάζουν τον κλέφτη σε διπλή ποινή, τον τοκιστή σε τετραπλή. Από αυτό μπορεί κανείς να εκτιμήσει πόσο χειρότερος πολίτης θεωρούσαν πως είναι ο τοκιστής από τον κλέφτη. 2. Kι όταν επαινούσαν τον καλό, έτσι τον επαινούσαν: πως είναι καλός αγρότης και καλός κληρούχος· 3. θεωρούσαν πως επαινούνταν με τον πλουσιότερο έπαινο όποιος επαινούνταν έτσι. …4. Άλλωστε από τους αγρότες γεννιούνται και οι πιο ρωμαλέοι άνδρες και οι πιο φιλόπονοι στρατιώτες· ακολουθεί ακόμα το πιο αγνό και σταθερό εισόδημα και αυτό που προκαλεί το μικρότερο φθόνο· ελάχιστα εξάλλου ρέπουν προς κακές σκέψεις όποιοι ασχολούνται μ’ αυτό το επάγγελμα.

ΙΙ. Marcus Porcius Cato, De agri cultura 143.1

Η επιστάτρια να εκτελεί τα καθήκοντά της με επιμέλεια. Αν σου τη δώσει ο κύριός σου για γυναίκα, να αρκεστείς σε αυτή. Κάν’ την να σε φοβάται. Να μην της αρέσει υπερβολικά η πολυτέλεια. Τις γειτόνισσες και τις άλλες γυναίκες να τις συναναστρέφεται όσο γίνεται λιγότερο˙ επιπλέον να μην τις δέχεται στο σπίτι της ούτε στους ιδιαίτερους χώρους της. Να μην πηγαίνει αλλού για φαγητό ούτε να γυρίζει από ’δώ κι από ’κεί. Τα θρησκευτικά καθήκοντα να μην τα εκτελεί ούτε να τα αναθέτει σε κάποιον άλλον να τα εκτελέσει χωρίς την εντολή του κυρίου ή της κυρίας της. Να έχει υπόψη της ότι ο κύριος εκτελεί τα θρησκευτικά καθήκοντα για λογαριασμό όλης της οικογένειας.

ΙΙΙ. Publius Vergilius Maro, Aeneis 6.847-853

Άλλοι θα φτιάξουν με μεγαλύτερη πλαστικότητα χάλκινους ανδριάντες που να ’χουνε πνοή

(αλήθεια το πιστεύω), ζωντανά θα βγάλουν πρόσωπα από μάρμαρο,

καλύτερα θα υποστηρίξουν με το λόγο υποθέσεις, και τις τροχιές τού ουρανού

θα περιγράψουν με τη ράβδο και θα μιλήσουν για την ανατολή των ουράνιων σωμάτων.

Εσύ, Ρωμαίε, θυμήσου να εξουσιάζεις και να ορίζεις τους λαούς

(αυτές θα είναι οι τέχνες σου), να επιβάλλεις τον τύπο της ειρήνης,

να δείχνεις επιείκεια στους υποταγμένους και να υποτάσσεις τους αλαζόνες.

ΙV. Quintus Horatius Flaccus, Carmina 1.11

Μη ζητάς να μάθεις, Λευκονόη, είναι ανόσιο να ξέρεις, ποιο τέλος έχουν ορίσει οι θεοί για μένα, ποιο για σένα, ούτε να δοκιμάσεις τους βαβυλώνιους αριθμούς.

Πόσο καλύτερο είναι να δεχτείς με υπομονή και καρτερία ό,τι θα ’ρθει!

Είτε πολλούς χειμώνες σου έδωσε ο Δίας είτε αυτόν τον τελευταίο που δοκιμάζει τώρα το τυρρηνικό πέλαγος με τους σκοπέλους που του αντιστέκονται, όπως και να ’χει, εύχομαι να κρατήσεις την καλή σου αίσθηση, να απολαμβάνεις το καθαρό κρασί σου, να κρατάς τη μακρόπνοη ελπίδα μέσα σε περιορισμένα όρια. Ενόσω μιλάμε, ο φθονερός χρόνος θα έχει φύγει. Άδραξε τη μέρα έχοντας όσο γίνεται μικρότερη εμπιστοσύνη στην επομένη.

V. Titus Livius, Ab urbe condita Praefatio 11-12

Κατά τα άλλα, ή με εξαπατά η αγάπη μου για το έργο που ανέλαβα ή δεν υπήρξε ποτέ καμιά άλλη Πολιτεία ούτε σπουδαιότερη ούτε πιο ιερή ούτε πιο πλούσια σε σπουδαία πρότυπα ούτε κάποια στην οποία εισήλθαν και εγκαταστάθηκαν τόσο αργά η απληστία και η πολυτέλεια, ούτε κάποια όπου η ένδεια και η λιτότητα τιμήθηκαν τόσο πολύ και για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα. Και μάλιστα όσο λιγότερα είχαν, τόσο λιγότερα επιθυμούσαν. Πρόσφατα τα πλού­τη εισήγαγαν την απληστία, και το πλήθος των απολαύσεων την επι­θυμία να αφανιστούν οι ίδιοι και να αφανίσουν τα πάντα με την τρυφή και την ακολασία.

VI. Cornelius Nepos, Vitae prol. 1-4, 5-6

Δεν αμφιβάλλω, Αττικέ, ότι θα είναι πάρα πολλοί αυτοί που θα θεωρήσουν ότι αυτό το είδος γραπτού λόγου δεν είναι σοβαρό ούτε αρκετά αντάξιο της προσωπικότητας εξόχων ανδρών, όταν θα δουν ότι αναφέρω ποιος δίδαξε τον Επαμεινώνδα μουσική, ή όταν θα διαβάσουν ότι ανάμεσα στις αρετές του μνημονεύεται ότι χόρευε όμορφα κι ότι ήξερε να παίζει αυλό. Ωστόσο, σε γενικές γραμμές αυτοί θα είναι εκείνοι που αγνοώντας την ελληνική κουλτούρα θα θεωρήσουν ότι τίποτε άλλο δεν είναι σωστό παρά μόνο ό,τι ταιριάζει στα δικά τους ήθη. Αυτοί αν μάθουν ότι δεν θεωρούν όλοι τα ίδια πράγματα αξιοπρεπή ή επαίσχυντα, αλλά ότι όλα κρίνονται με βάση τους θεσμούς των προγόνων, δεν θα απορήσουν που εμείς ακολουθήσαμε κατά την παρουσίαση των αρετών των Ελλήνων τα ήθη εκείνων. Δεν ήταν για παράδειγμα αισχρό για τον Κίμωνα, αυτόν τον σπουδαίο Αθηναίο, να έχει γυναίκα του την αδελφή του από την ίδια μητέρα, αφού το συνήθιζαν και οι συμπολίτες του. Βέβαια με βάση τα δικά μας ήθη αυτό θεωρείται ανόσιο. […] Σχεδόν σε ολόκληρη την Ελλάδα ήταν μεγάλη τιμή να αναφέρεσαι ως Ολυμπιονίκης. Άλλωστε το να βγαίνεις στη σκηνή και να γίνεσαι θέαμα στον κόσμο δεν ήταν ντροπή για κανέναν από αυτούς τους λαούς. Όλα αυτά θεωρούνται σε μας εν μέρει δυσφημιστικά, εν μέρει ταπεινά και άσχετα με την τιμή και την αξιοπρέπεια. Αντίθετα προς αυτά, πολλά είναι με βάση τα δικά μας ήθη ευπρεπή που γι’ αυτούς είναι αισχρά. Ποιος Ρωμαίος για παράδειγμα ντρέπεται να φέρει τη γυναίκα του σε συμπόσιο; Ή ποιανού η κυρία του σπιτιού του δεν έχει την πρώτη θέση στον προθάλαμο του οίκου ή δεν επικοινωνεί με πολλούς ανθρώπους; Αυτό δεν είναι καθόλου το ίδιο στην Ελλάδα.

VII. Marcus Tullius Cicero, Pro Archia poeta 4-5

Μόλις λοιπόν ο Αρχίας άφησε πίσω του την παιδική ηλικία και αυτές τις τέχνες με τις οποίες συνήθως ξεκινά η πνευματική καλλιέργεια ενός άνδρα, αφοσιώθηκε στο γράψιμο. Πρώτα πρώτα στην Αντιόχεια – γιατί εκεί γεννήθηκε, σε τόπο φημισμένο, κάποτε πόλη πολυπληθή και εύπορη που έσφυζε από πολύ μορφωμένους ανθρώπους και τις πιο υψηλές τέχνες – άρχισε γρήγορα να ξεπερνά τους πάντες ως προς τη φήμη του ταλέντου του. Αργότερα, στις υπόλοιπες περιοχές της Ασίας και σ’ολόκληρη την Ελλάδα τόσο συζητιόταν ο ερχομός του, ώστε η αναμονή του ανθρώπου να ξεπερνά τη φήμη του ταλέντου του και την αναμονή ο ερχομός του ίδιου και ο θαυμασμός που προκαλούσε. Η Ιταλία ήταν τότε γεμάτη από ελληνικές τέχνες και επιστήμες και αυτές οι σπουδές και στο Λάτιο καλλιεργούνταν εκείνη την εποχή με περισσότερο πάθος απ’ό,τι τώρα στις ίδιες αυτές πόλεις, (αλλά) και εδώ στη Ρώμη δεν τις παραμελούσαν, καθώς δεν υπήρχαν πολιτικές αναταραχές.

VIII. Titus Livius, Ab urbe condita 1.1.1-11

Πρώτα απ’όλα, λοιπόν, είναι γενικά γνωστό ότι μετά την κατάληψη της Τροίας οι Αχαιοί αντιμετώπισαν βίαια τους άλλους Τρώες˙ για δύο, τον Αινεία και τον Αντήνορα, απείχαν από κάθε δικαίωμα που τους έδινε η νίκη στον πόλεμο, κι αυτό για δύο λόγους: και γιατί και οι δυο τους είχαν δεσμούς φιλοξενίας που κρατούσε από παλιά, και γιατί είχαν προτείνει σταθερά να συνθηκο­λογήσουν και να δώσουν πίσω την Ελένη. Έπειτα ότι περνώντας διάφορες περιπέτειες ο Αντήνορας μαζί με ένα πλήθος Ενετών, που μετά από μία επανάσταση είχαν εξοριστεί από την Παφλαγονία και αναζητούσαν τόπο εγκατάστασης και ηγέτη, αφού ο βασιλιάς τους ο Πυλαιμένης είχε χαθεί στην Τροία, έφτασαν στο βάθος του κόλπου της Αδριατικής. Ότι ο Αινείας, διωγμένος από την πατρίδα από μία παρόμοια καταστροφή, προορισμένος όμως απ’ τη μοίρα να κάνει μια πιο σημαντική αρχή, έφτασε πρώτα στη Μακεδονία˙ από εκεί, ενώ αναζητούσε τόπο να εγκατασταθεί, μεταφέρθηκε στη Σικελία˙ από τη Σικελία έπλευσε με το στόλο του προς την περιοχή του Λαύρεντου. Το όνομα του τόπου είναι και εδώ Τροία. Εκεί αποβιβάστηκαν οι Τρώες και ενώ λεηλατούσαν τους αγρούς – σαν άνθρωποι που από τις αναρίθμητες περιπλανήσεις δεν τους είχε απομείνει σχεδόν τίποτε παρά μόνο όπλα και πλοία –, δέχονται από την πόλη και τους αγρούς την ένοπλη επιδρομή του βασιλιά Λατίνου και των Αβοριγίνων που τότε κατείχαν αυτούς τους τόπους κι ήθελαν να εμποδίσουν τις βιαιότητες των εισβολέων. Από αυτό το σημείο η παράδοση είναι διπλή. Άλλοι λένε ότι ο Λατίνος συνήψε μετά την ήττα του ειρήνη με τον Αινεία κι αργότερα συγγένεια. Άλλοι ότι αφού συντάχθηκαν και παρατάχθηκαν τα στρατεύματα, προτού ηχήσουν οι σαλπιγκτές, προχώρησε ο Λατίνος ανάμεσα στους αξιωματικούς του και κάλεσε τον αρχηγό των ξένων σε συνομιλία. Τον ρώτησε ύστερα τι σόι άνθρωποι είναι, από πού και για ποιο λόγο έφυγαν από τη χώρα τους και τι ζητούσαν στην περιοχή του Λαύρεντου. Αφού έμαθε ότι στην πλειονότητά τους ήταν Τρώες, ότι αρχηγός τους ήταν ο Αινείας, ο γιος του Αγχίση και της Αφροδίτης, ότι έφυγαν πρόσφυγες από την πατρίδα που αφανίστηκε από τη φωτιά, ότι ζητούν τόπο να εγκατασταθούν και να χτίσουν την πόλη τους, θαύμασε την ευγενική καταγωγή και του λαού και του άνδρα, και την πρόθυμη ψυχή τους είτε για πόλεμο είτε για ειρήνη, κι έτσι έδωσε το δεξί του χέρι σε ένδειξη ότι θα δεσμεύεται στο μέλλον μαζί τους με πίστη και φιλία. Τότε οι αρχηγοί συμφώνησαν μεταξύ τους και τα στρατεύματα χαιρέτισαν το ένα το άλλο. Ο Αινείας φιλοξενήθηκε από τον Λατίνο. Εκεί ο Λατίνος ενώπιον των εφέστιων θεών πρόσθεσε στην κοινή συμφωνία μία ιδιωτική δίνοντας την κόρη του γυναίκα στον Αινεία. Αυτό το γεγονός, βέβαια, στερεώνει επιτέλους την ελπίδα των Τρώων ότι οι περιπλανήσεις τους έλαβαν τέλος, αφού βρήκαν ένα σίγουρο τόπο να εγκατασταθούν μόνιμα. Χτίζουν την πόλη. Ο Αινείας την ονομάζει Λαβίνιο από το όνομα της γυναίκας του. Και σύντομα γεννήθηκε από το νέο γάμο γόνος αρσενικός, που οι γονείς του τού έδωσαν το όνομα «Ασκάνιος».

IΧ. Gaius Suetonius Tranquillus (περ. 70 – περ. 130 μ.Χ.), Divus Iulius 81-82

Τόσο εξαιτίας αυτών όσο και εξαιτίας της αδυναμίας του δίστασε για πολύ, καθώς αναρωτιόταν μήπως θα ’πρεπε να μείνει στο σπίτι και να αναβάλει αυτά που είχε σχεδιάσει να κάνει στη Σύγκλητο. Τελικά ο Δέκιμος Βρούτος τον παρακίνησε να μην απογοητεύσει το πλήθος που είχε συγκεντρωθεί και που τον περίμενε τόση ώρα. Έτσι έφυγε για τη Σύγκλητο γύρω στην πέμπτη ώρα της ημέρας. Το σημείωμα εξάλλου που του φανέρωνε την ενέδρα και του το έδωσε κάποιος που τον συνάντησε τυχαία στο δρόμο, το έβαλε μαζί με άλλα χαρτιά που κρατούσε στο αριστερό του χέρι, για να τα διαβάσει, υποτίθεται, αργότερα. Έπειτα έσφαξε πολλά σφάγια και ενώ δεν μπορούσε να πάρει καλούς οιωνούς, μπήκε στο βουλευτήριο αψηφώντας τη θρησκεία και μάλιστα περιγελώντας τον Σπουρίννα και επιπλήττοντάς τον ως ψευδοπροφήτη, αφού είχαν έρθει οι Ειδοί του Μαρτίου χωρίς να έχει πάθει ο ίδιος κανένα κακό. Εκείνος βέβαια έλεγε ότι οι Ειδοί είχαν έρθει αλλά δεν είχαν περάσει. Τη στιγμή που πήγαινε να καθίσει, οι συνωμότες τον περικύκλωσαν δίνοντας την εντύπωση ότι ήθελαν να τον χαιρετήσουν επίσημα. Και αμέσως ο Κίμβρος Τίλλιος, που ήταν επικεφαλής, τον πλησίασε σα για να τον ρωτήσει κάτι και ενώ αυτός του ένευσε «όχι» και να το αναβάλει για άλλη στιγμή, εκείνος του άρπαξε την τήβεννο και από τους δύο ώμους. Και όταν αυτός κραύγασε «Μα αυτό είναι βία!», ο ένας από τους δύο Κάσκες τον μαχαίρωσε πισώπλατα τραυματίζοντάς τον λίγο κάτω από τον τράχηλο. Ο Καίσαρας άρπαξε το βραχίονα του Κάσκου και τον έσχισε με τη γραφίδα του, ενώ όμως προσπαθούσε να κάνει ένα βήμα μπρος, τον σταμάτησε άλλο τραύμα. Όταν το ’νιωσε ότι γυμνά τα μαχαίρια τον είχαν περικυκλώσει από παντού, σκέπασε με την τήβεννο το κεφάλι του και την ίδια στιγμή τράβηξε τα ρούχο του προς τα κάτω, για να πέσει αξιοπρεπέστερα καλύπτοντας και το κάτω μέρος του σώματός του. Έτσι τον αποτελείωσαν με εικοσιτρείς μαχαιριές που τις δέχτηκε όλες χωρίς να βγάλει φωνή παρά μόνο έναν αναστεναγμό που άφησε στο πρώτο χτύπημα, αν και κάποιοι παραδίδουν ότι όταν ο Μάρκος Βρούτος όρμησε πάνω του, αυτός του είπε: «Και σύ τέκνον;» Χωρίς πνοή και ενώ όλοι είχαν σκορπίσει, έμεινε για κάποιο χρόνο να κείτεται, μέχρι που τρεις δούλοι τον έβαλαν σε ένα φορείο, με το ένα χέρι του να κρέμεται, και τον μετέφεραν στο σπίτι του. Όπως εκτιμά ο γιατρός Αντίστιος, από τις τόσες του πληγές καμιά δεν ήταν θανάσιμη πλην της δεύτερης που είχε δεχτεί στο στήθος. Οι συνωμότες είχαν σχεδιάσει να ρίξουν το κουφάρι του σκοτωμένου στον Τίβερη, να δημεύσουν την περιουσία του, να ακυρώσουν τα διατάγματά του, έμειναν όμως μακριά από όλα επειδή φοβόντουσαν τον ύπατο Μάρκο Αντώνιο και τον ίππαρχο Λέπιδο.


[1] Εξαιρούνται τα κείμενα του Κάτωνα De agri cultura 2.1-2 και του Πλαύτου Aulularia (Prologus) 1-14, 23-39.

Καλή Επιτυχία…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s